Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2009

Ευτυχία: μια άλυτη εξίσωση...

Με αφορμή ένα παιχνίδι, στο γνωστό σε όλους μας facebook, όπου έχεις μια έκταση και την καλλιεργείς, φυτεύεις δέντρα και μαζεύεις τους καρπούς τους, αγοράζεις ζώα και πουλάς τα αγαθά που παράγουν, άρχισα να σκέφτομαι μήπως αυτού του είδους η ζωή θα μπορούσε να είναι κατάλληλη για μένα. Ξεκίνησα λοιπόν τους υπολογισμούς για να δω αν κάτι τέτοιο είναι εφικτό, αλλά κατέληξα πως μάλλον δεν γίνεται να ζήσεις, να συντηρηθείς, πηγαίνοντας στο χωριό σου, καλλιεργώντας τα χωράφια σου και αρμέγοντας τις κατσίκες σου.

Ωστόσο, ξεκίνησα τη συζήτηση με τη μητέρα μου, η οποία πάλι μου είπε ότι δε βρίσκω το νόημα της ζωής γιατί έχω βγει απ’ το σωστό δρόμο (το δρόμο του Θεού). Επειδή όμως μάλλον καταλαβαίνει ότι είναι απίθανο να πιστέψω στο Θεό (ή ίσως επειδή πιστεύει ότι μπορεί να με πείσει για την ορθότητα της πίστης της και για την ύπαρξη του Θεού…) συνεχίζει να συζητάει μαζί μου ακόμα και στη βάση της δικής μου απιστίας. Λέγαμε λοιπόν για το νόημα της ζωής, πώς κάποιοι άνθρωποι το βρίσκουν μέσα στο χριστιανισμό (με συγκεκριμένα παραδείγματα και καταστάσεις προσώπων, τα οποία τώρα σύμφωνα με τη μαμά μου έχουν βρει το νόημα της ζωής τους), την ευτυχία, την υποκειμενικότητα της ευτυχίας, τις διαφορετικές προτεραιότητες που θέτουν οι άνθρωποι στις ζωές τους… Παράδειγμα η μητέρα μου κι εγώ, που όταν καμιά φορά πάνω στη συζήτηση τη ρωτήσω “Εσύ είσαι ευτυχισμένη;” (ελπίζοντας ίσως να μου πει ναι και να με πείσει ότι ναι, υπάρχει ευτυχία και ότι μπορώ κι εγώ να ζήσω ευτυχισμένη) μου απαντάει “Μα δεν είν’ αυτό το θέμα…” Δηλαδή κάποιοι δε ζουν για να είναι ευτυχισμένοι, δεν είναι καν ένας από τους σκοπούς τους.

Κάπου ανάμεσα σ’ όλα αυτά συνειδητοποίησα πόσο έχει αλλάξει η ζωή των ανθρώπων όλα αυτά τα χρόνια. Για παράδειγμα, παλαιότερα οι άνθρωποι που ζούσαν στα χωριά, είχαν τα χωράφια τους, τα περιβόλια τους, τα ζώα τους, και ζούσαν αυτή τη ζωή. Δεν περίμεναν κάτι άλλο. Δε ζούσαν περιμένοντας να αλλάξει κάτι ή επιδιώκοντας να αλλάξει κάτι. Αντιθέτως σήμερα ζούμε για να ζήσουμε κάτι άλλο. Κάνουμε αυτά που κάνουμε για να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι άλλο. Πάμε σχολείο για να πάμε στο πανεπιστήμιο. Πάμε στο πανεπιστήμιο για να βρούμε δουλειά. Επειδή δε βρίσκουμε δουλειά, κάνουμε μεταπτυχιακό, μπας και βρεθεί κάποια θέση για τα προσόντα μας. Έστω ότι βρίσκουμε δουλειά, δουλεύουμε σ’ αυτή τη δουλειά, για να μπορέσουμε να ανέβουμε στο επόμενο σκαλοπάτι της ιεραρχίας. Δε σε φτάνει να γίνεις δάσκαλος για παράδειγμα, θες μετά να γίνεις διευθυντής του σχολείου. Δε σε φτάνει να γίνεις ρεπόρτερ, θέλεις μετά να γίνεις αρχισυντάκτης. Δε σε φτάνει να μπεις στο στρατό, θες να γίνεις τουλάχιστον υποστράτηγος. Από μόνος του αυτός ο τρόπος ζωής σου δίνει το νόημα του ανεκπλήρωτου ονείρου, της ανεκπλήρωτης ευτυχίας. Πάντα κάνεις κάτι για να κάνεις κάτι άλλο. Ποτέ δεν κάνεις αυτό που κάνεις μόνο και μόνο για να κάνεις αυτό που κάνεις, γιατί αυτή είναι η ζωή σου, γιατί αυτό αποφάσισες ότι σου αρέσει να κάνεις για την υπόλοιπη ζωή σου, γιατί στο κάτω κάτω από ‘δω και στο εξής, αυτό θα είναι η ζωή σου. Κι όμως παλιότερα οι άνθρωποι ζούσαν γι’ αυτό ακριβώς που ζούσαν. Πήγαιναν στα χωράφια τους, καλλιεργούσαν, γιατί αυτό ήταν η ζωή τους. Δεν περίμεναν τίποτα άλλο. Μια ζωή θα έκαναν το ίδιο πράγμα.

Βέβαια, δεν γνωρίζω αν και τότε οι άνθρωποι ήταν ευτυχισμένοι. Ίσως ναι, ίσως όχι. Ίσως κάποιοι να ήταν και κάποιοι άλλοι να μην ήταν. Ίσως και τώρα κάποιοι να είναι και κάποιοι άλλοι να μην είναι. Ίσως το μόνο πράγμα που αλλάζει είναι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες είσαι ευτυχισμένος ή δυστυχισμένος.

Από την άλλη, όπως ακριβώς θα έλεγες στον εαυτό σου ότι αυτή εδώ είναι η ζωή σου, για πάντα, και δε θα περίμενες κάτι άλλο σε μια ζωή άλλης εποχής, έτσι ακριβώς μπορείς να το κάνεις και τώρα. Τώρα, ας πούμε σπουδάζεις. Η ζωή σου είναι να πηγαίνεις στη σχολή και στον ελεύθερο χρόνο σου να κάνεις ό,τι κάνεις. Όταν αυτή η ζωή αλλάξει και αρχίσεις ας πούμε να δουλεύεις, τότε θα πεις πάλι στον εαυτό σου “φίλε, τώρα η ζωή σου είναι να πηγαίνεις στη δουλειά…”.

Μετά σκέφτηκα: γιατί να χρησιμοποιούμε το ίντερνετ, να μπαίνουμε στο facebook και να κάνουμε ό,τι τέλος πάντων διαδικτυακό κάνουμε; Θα μπορούσαμε να διαβάσουμε βιβλία. Σε μια άλλη εποχή, αυτή ήταν η διασκέδαση των ανθρώπων. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε. Αντί για λάπτοπ να έχουμε στο γραφείο μας ένα βιβλίο. Πάλι η ώρα θα περνούσε, αυτό δεν είναι το ζητούμενο; Ίσως πάλι οι συνήθειες να αλλάζουν επειδή ακριβώς αλλάζουν και οι εποχές. Παλιά αυτό που έλλειπε απ’ τη ζωή των ανθρώπων ήταν η δράση, και αυτήν ίσως αναζητούσαν στα βιβλία που διάβαζαν. Τώρα μας λείπει η επικοινωνία, και αυτήν ίσως αναζητάμε με το facebook.

Η ευτυχία τελικά είναι υποκειμενική. Αυτό που για κάποιον θα σήμαινε ευτυχία, δε σημαίνει το ίδιο απαραίτητα και για κάποιον άλλο.

Και ίσως όπως ακριβώς δεν πιστεύω ότι υπάρχει θεός επειδή ούτε τον έχω δει, ούτε σημάδια έχω πάρει και τέλος πάντων επειδή η όλη ιδέα δε χωράει στο μυαλό μου, έτσι ακριβώς να μην υπάρχει και η ευτυχία. Ουσιαστικά, δεν την έχω δει. Ούτε σημάδια μου έχει δώσει για την ύπαρξή της… Ίσως να είναι μια επινοημένη ιδέα, μια ψεύτικη, ανυπόστατη έννοια. Ίσως πάντα ο άνθρωπος να αναζητάει το ανύπαρκτο, θέτοντας στον εαυτό του ερωτήσεις για το αν υπάρχει και μπαίνοντας στον κόπο της αναζήτησης, γιατί όλα τα υπόλοιπα, αυτά που υπάρχουν, αργά ή γρήγορα τα βρίσκει. Για αυτά όμως που δεν υπάρχουν η αναζήτηση κρατάει για πάντα. Κι ίσως αυτή η αναζήτηση του δίνει ένα λόγο για να ζει.

2 σχόλια:

  1. αχ....δεν ξέρω αν υπάρχει η ευτυχία.αλλά υπάρχει,δεν υπάρχει, τι είναι;Εγώ νομίζω ότι αρκεί να τα χεις βρει μετον εαυτό σου(είναι το μεγαλύτερο κλισέ του αιώνα το ξέρω)αλλά όταν νιώθεις καλά,γεμάτος,δυνατός και σίγουρος νομίζω ότι αυτό σε φέρνει πιο κοντά στην ευτυχία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το παιχνιδάκι στο facebook που λές λειτουργεί κατά τον ίδιο τρόπο που αναφέρεις παρακάτω για την πραγματική ζωή! Και σε αυτό κάνεις κάτι για να κάνεις κάτι άλλο μετά και πάει λέγοντας! Μόνο που αυτό είναι μια εικονική κατάσταση που απλά σκοτώνεις την ώρα σου κολλημένος σε μια καρέκλα!
    Όσο για την ευτυχία υπάρχει σε μικρά καθημερινά πράγματα που κάνουμε και αναλόγως πως ερμηνεύει ο καθένας την έννοια της ευτυχίας. Και όπως λέω συχνά η ευτυχία χωρίς την ...δυστυχία(ας το πώ έτσι)δεν μπορεί να υπάρξει! Η απόλυτη και συνεχής ευτυχία φαντάζομαι πως καταντάει βαρετή! Το μόνο που απομένει είναι να συμφωνήσω με το παραπάνω σχόλιο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή